In Enschede zijn er meer dan 100 locaties met zorg en verblijf. Deze locaties zijn inzichtelijk gemaakt in de onlangs aangepaste vlekkenkaart. Het grootste deel van het aanbod is gebaseerd op het scheiden van wonen en zorg, vaak in combinatie met een Volledig Pakket Thuis (VPT). Om privacyredenen worden individuele adressen niet getoond op de vlekkenkaart. Daarnaast zijn er geclusterde woonvormen, zoals studio’s of particuliere kamerverhuur, die vaak ook niet zichtbaar zijn.
Wonen en Zorg in Enschede: Een Dynamisch Landschap
Het woonzorglandschap in Enschede is volop in beweging. De gemeente werkt aan een toekomstbestendige aanpak waarin zorg en wonen steeds meer gescheiden zijn, maar toch nauw met elkaar verbonden blijven. Dit artikel geeft een overzicht van de huidige situatie, de uitdagingen en de sturing vanuit de gemeente.
Het zorgstelsel: vier pijlers
De zorg in Enschede is georganiseerd rond vier stelselwetten:
- Wlz: Langdurige zorg voor mensen met een intensieve zorgvraag (zorgkantoor).
- Wmo: Ondersteuning thuis, inclusief beschermd wonen en maatschappelijke opvang (gemeente).
- Jeugdwet: Hulp en verblijf voor kinderen en jongeren (gemeente).
- Zorgverzekeringswet: Klinisch verblijf (zorgverzekeraar). Daarnaast is er de Wet forensische zorg voor forensisch beschermd wonen en begeleiding (DJI).
Variatie in huisvesting en financiering
Er is veel variatie in woonvormen en financieringsmogelijkheden. De relatie tussen zorg en huisvesting is dynamisch en afhankelijk van de individuele zorgvraag en de voorkeur van de cliënt. Voorbeelden zijn:
- Volledig pakket thuis (VPT)
- Modulair pakket thuis (MPT)
- Persoonsgebonden budget (PGB)
- Geclusterd VPT (mensen wonen samen en ontvangen allemaal VPT)
- Zorg met verblijf in een instelling
In Enschede wonen circa 4.500 inwoners op basis van het principe ‘scheiden van wonen en zorg’.
Wonen in de wijk
De beweging gaat van klassiek intramuraal beschermd wonen en ouderenzorg naar gevarieerdere vormen van wonen en ondersteuning in de wijk. Dit betekent dat steeds meer mensen zelfstandig wonen, met zorg aan huis. Er zijn diverse woonzorglocaties en klinieken, en kamerhuur met zorg via PGB, VPT of MPT.
Beeldvorming versus realiteit
Overlast wordt vaak toegeschreven aan woonzorglocaties, maar in de praktijk gaat het meestal om een kleine groep mensen met complexe problemen die zelfstandig wonen. Deze groep heeft soms een indicatie op grond van Wmo, DJI of Wlz, of is zorgmijdend. Goede begeleiding is essentieel om escalatie te voorkomen.
Het aanbod: de vlekkenkaart
De gemeente Enschede heeft meer dan 100 locaties waar zorg met verblijf wordt aangeboden. Een groot deel van het aanbod is gebaseerd op het scheiden van wonen en zorg. Om privacyredenen worden individuele woonadressen niet gedeeld. Geclusterde vormen, vaak met VPT, zijn gehuisvest in particuliere kamerverhuur of studio’s en zijn niet altijd zichtbaar. Een deel van Beschermd Wonen (Wmo) is inmiddels overgegaan naar de Wlz.
Sturing en samenwerking
De gemeente neemt verschillende rollen op zich: inspirator (visie), netwerker (samenwerking), partner (corporaties, zorgaanbieders), integrator (afweging initiatieven), beheerder (kennis en toezicht) en rechtmatige (beleid en regels). Initiatieven starten met een intake en worden beoordeeld op passendheid binnen het Omgevingsplan en de leefbaarheid in de buurt.
Uitdagingen
In sommige buurten zijn de problemen complex. Een betere verdeling van kwetsbare inwoners of spreiding van woonzorgvoorzieningen is nooit dé oplossing. Samenwerking tussen alle betrokken partijen en aandacht van buurtbewoners voor elkaar zijn cruciaal.